Ham muốn tình dục thường được nói đến như một vấn đề của hormone, sinh lý hoặc đời sống tình dục. Nhưng trên thực tế, ham muốn còn liên quan đến cách chúng ta cảm nhận cơ thể, mức độ an toàn, trạng thái cảm xúc, chất lượng mối quan hệ và những trải nghiệm mà chúng ta đã đi qua. Vì vậy, khi một người mất ham muốn sau những giai đoạn căng thẳng, tổn thương hoặc sang chấn, câu hỏi không nên chỉ là "Làm thế nào để ham muốn quay trở lại?", mà còn là "Điều gì đã khiến cơ thể không còn cảm thấy đủ an toàn để ham muốn?"
Ham muốn không phải lúc nào cũng biến mất vì bạn "có vấn đề"
Có những giai đoạn chúng ta không muốn được chạm vào, không muốn gần gũi, không có hứng thú với tình dục hoặc cảm thấy cơ thể mình như đang "tắt đi". Điều này không tự động có nghĩa rằng bạn đã mất khả năng yêu, mất sự hấp dẫn hay có điều gì đó sai với mình.
Stress kéo dài, kiệt sức, những thay đổi trong đời sống, xung đột quan hệ, trải nghiệm tình dục tiêu cực, thuốc men, sức khỏe thể chất và nhiều yếu tố tâm lý khác đều có thể ảnh hưởng đến ham muốn. Đặc biệt, sau một trải nghiệm khiến một người cảm thấy mất quyền kiểm soát hoặc không an toàn, cơ thể có thể trở nên cảnh giác hơn với sự thân mật.
Vì vậy, thay vì ép bản thân phải "có ham muốn trở lại", đôi khi bước đầu tiên là học cách lắng nghe cơ thể mà không phán xét.
Ham muốn cần cảm giác an toàn
Một trong những điều quan trọng khi làm việc với ham muốn là hiểu rằng an toàn và ham muốn không phải hai thứ đối lập.
Khi hệ thần kinh liên tục ở trạng thái căng thẳng hoặc phòng vệ, cơ thể có thể ưu tiên những chức năng liên quan đến việc đối phó với nguy hiểm hơn là sự khám phá, kết nối và khoái cảm. Điều này không có nghĩa rằng mọi vấn đề về ham muốn đều bắt nguồn từ sang chấn, nhưng với một số người, cảm giác an toàn về thể chất và tâm lý có thể là điều kiện quan trọng để sự ham muốn xuất hiện.
Đó cũng là lý do tại sao một người có thể muốn được gần gũi về mặt lý trí nhưng cơ thể lại không muốn. Họ có thể yêu partner, tin tưởng partner và biết rằng mình "nên" muốn, nhưng khi tiếp xúc gần, cơ thể lại căng cứng, né tránh hoặc trở nên tê liệt về cảm xúc.
Đôi khi cơ thể không chống lại tình dục. Nó đang cố gắng bảo vệ bạn.
Đọc thêm: Bạn nghĩ mình sẽ phản ứng thế nào khi gặp nguy hiểm?
Đọc thêm: Ảnh Hưởng Của Chấn Thương Tâm Lý Tới Ham Muốn - Khi Tình Dục Trở Thành Hành Trình Chữa Lành
Khôi phục ham muốn không có nghĩa là ép mình phải ham muốn
Một sai lầm phổ biến là biến việc phục hồi ham muốn thành một nhiệm vụ: phải quan hệ thường xuyên hơn, phải thử những điều mới, phải kích thích bản thân nhiều hơn hoặc phải chứng minh rằng mình "đã bình thường trở lại".
Nhưng ham muốn không hoạt động tốt dưới áp lực.
Nếu bạn liên tục tự hỏi "Tại sao mình vẫn chưa muốn?", mỗi trải nghiệm thân mật có thể trở thành một bài kiểm tra. Và khi tình dục trở thành một bài kiểm tra, cơ thể rất khó cảm thấy tự do để khám phá.
Khôi phục ham muốn có thể bắt đầu bằng những điều đơn giản hơn: cảm nhận cơ thể, nhận biết điều khiến mình dễ chịu, học cách nói "Không", cho phép bản thân dừng lại, xây dựng cảm giác an toàn và trải nghiệm sự thân mật mà không nhất thiết phải dẫn đến tình dục.
Bạn không cần phải chứng minh rằng mình đã chữa lành bằng cách ham muốn trở lại.
Đọc thêm: Mất Ham Muốn Ở Tuổi 30: Khủng Hoảng Thầm Lặng Hay Bước Chuyển Của Sự Trưởng Thành?
Có một sự khác biệt quan trọng giữa "không ham muốn" và "không cho phép mình ham muốn"
Một người có thể thật sự không có ham muốn ở một thời điểm nào đó. Và điều đó hoàn toàn có thể được chấp nhận.
Nhưng cũng có người vẫn có ham muốn nhưng cảm thấy tội lỗi khi trải nghiệm nó. Họ sợ bị đánh giá, sợ mất kiểm soát, sợ trở nên "hư hỏng", hoặc đã học được rằng tình dục là điều đáng xấu hổ.
Trong trường hợp này, hành trình không chỉ là khôi phục ham muốn, mà còn là khôi phục khả năng cho phép bản thân cảm nhận ham muốn mà không lập tức phán xét chính mình.
Bạn có thể muốn và vẫn có quyền nói "Không". Bạn có thể bị hấp dẫn nhưng vẫn lựa chọn không hành động. Bạn có thể khám phá sexuality của mình mà không cần ép bản thân phải đặt một nhãn nào đó lên mình.
Ham muốn là một trải nghiệm. Nó không phải toàn bộ con người bạn.
Đọc thêm: Định kiến về tình dục: Vì sao ta sợ hãi sự phán xét và cách tự giải phóng khỏi nó
Trong BDSM, điều này càng trở nên quan trọng
BDSM có thể mở ra những trải nghiệm mạnh về cảm giác, quyền lực, tin tưởng và kết nối. Nhưng BDSM không phải là liệu pháp chữa lành tự động.
Một dynamic D/s lành mạnh không nên được xây dựng trên ý tưởng rằng một người phải "chữa" người kia, hoặc rằng việc vượt qua mọi giới hạn sẽ giúp họ chữa lành sang chấn.
Ngược lại, Consent, Boundaries, Negotiation, Check-in và Aftercare tạo ra một cấu trúc trong đó mỗi người có thể duy trì quyền lựa chọn của mình.
Đối với một người từng trải qua mất an toàn, điều có ý nghĩa đôi khi không phải là "chịu đựng được nhiều hơn", mà là có một trải nghiệm mới trong đó họ có thể nói "Không" và được tôn trọng; "Chậm lại" và người kia thực sự chậm lại; "Tôi muốn tiếp tục" và quyết định đó được tôn trọng.
Những trải nghiệm như vậy có thể góp phần xây dựng lại cảm giác tự chủ và an toàn. Nhưng nếu có sang chấn đáng kể, quá trình xử lý sang chấn nên được thực hiện với chuyên gia sức khỏe tâm thần phù hợp, thay vì xem BDSM hoặc tình dục như một phương pháp điều trị.
Đọc thêm: Làm Gì Khi Bị Trigger? (P3)
Khoá học Ranh giới & Đồng thuận
Ham muốn không phải là thước đo giá trị của bạn
Một trong những điều tôi muốn nhấn mạnh nhất là: Bạn không kém nữ tính hay nam tính hơn vì bạn ít ham muốn. Bạn không "hỏng" vì bạn không muốn được chạm vào. Và bạn cũng không trở thành một con người tệ hơn chỉ vì bạn có ham muốn mạnh mẽ.
Có những giai đoạn cơ thể muốn rất nhiều. Có những giai đoạn cơ thể gần như không muốn gì. Có những lúc chúng ta khao khát sự thân mật nhưng không muốn tình dục. Có những lúc chúng ta muốn được ở một mình. Tất cả những trạng thái đó đều có thể là một phần của đời sống con người.
Mục tiêu không phải lúc nào cũng là đưa bạn trở về một phiên bản trong quá khứ từng có ham muốn như thế nào. Đôi khi, mục tiêu là giúp bạn hiểu phiên bản hiện tại của mình.
"Tôi đã sống sót" – nhưng chữa lành còn hơn thế
Ham muốn có thể trở lại sau những trải nghiệm khó khăn. Nhưng tôi không nghĩ chúng ta nên biến ham muốn thành bằng chứng duy nhất của sự chữa lành.
Bởi chữa lành không chỉ là một ngày bạn có thể muốn được chạm vào một lần nữa. Đó còn là ngày bạn có thể nhìn cơ thể mình mà không còn ghét bỏ nó. Là khi bạn có thể nói "Không" mà không cảm thấy tội lỗi. Là khi bạn có thể nói "Có" mà không sợ mình đang phản bội chính mình. Là khi bạn có thể cảm nhận khoái cảm mà không cần phải chứng minh điều gì với bất kỳ ai.
Và đôi khi, chữa lành đơn giản là có thể nói: "Hôm nay tôi không muốn."...và biết rằng điều đó cũng hoàn toàn ổn.
Ham muốn tình dục có thể là một biểu hiện của sự sống, niềm vui và sự hiện diện. Nhưng giá trị của một con người không bao giờ phụ thuộc vào việc họ có ham muốn hay không.
Nếu một ngày cơ thể bạn lại muốn yêu, muốn chạm, muốn gần gũi và muốn cảm nhận khoái cảm, hãy đón nhận nó không phải như một bài kiểm tra rằng bạn đã "bình thường trở lại", mà như một lựa chọn tự do của chính mình.
Và nếu hôm nay bạn vẫn chưa muốn, bạn vẫn xứng đáng được yêu thương, được tôn trọng và được là chính mình.
Đôi khi, hành trình trở về với ham muốn không bắt đầu bằng việc tìm lại khoái cảm. Nó bắt đầu bằng việc học cách cảm thấy an toàn trong chính cơ thể mình.